Beat iT's Blog

‘A mimic is any living species that has evolved to resemble another successful species.’ Wikipedia

พฤติกรรมการเลียนแบบนั้นมีอยู่ทั่วไปตามธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นการลอกเลียนแบบของสัตว์ และต้นไม้ที่เลียนแบบพฤติกรรมที่ส่งผลดีต่อตัวเอง เพื่อช่วยในการใช้ชีวิต ดำรงอยู่ หรือคงอยู่ต่อไป ทั้งนี้การลอกเลียนแบบนั้นเป็นวิวัฒนาการอย่างหนึ่งซึ่งปรับเปลี่ยนไปตามปัจจัยต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นสภาพแวดล้อม ความเป็นอยู่ สำหรับพฤติกรรมการลอกเลียนแบบของมนุษย์นั้น ปัจจัยที่ว่านี้ยังรวมถึงสังคม และวัฒนธรรมอีกด้วย มนุษย์มักเลียนแบบพฤติกรรมที่เห็นว่าดีกว่า เท่กว่า มีประโยชน์กว่าจากการประเมินจากประสบการณ์ของตัวเองโดยมักจะคิดว่าพฤติกรรมที่เลียนแบบนั้นจะส่งผลบวกกับตัวเอง น่าเอาไปเป็นแบบอย่าง มนุษย์จึงนำ หรือจำลองมาใช้หรือปรับให้เข้ากับตนเอง ไม่ว่าการจำลองนั้นๆ จะมาจากมนุษย์ด้วยกันหรือกับธรรมชาติก็ตาม ทั้งนี้ในความรู้สึกของมนุษย์ผู้ถูกลอกเลียนแบบพฤติกรรมหรือความคิดนั้น มักจะมาว่าการลอกเลียนแบบเป็นเรื่องลบ การที่มนุษย์คิดว่าตัวเองจะต้องแสดงความเป็นตัวของตัวเอง ความเป็นปัจเจกบุคล ของบุคลนั้นๆ จริงอยู่การแสดงความเป็นตัวเองเป็นเรื่องที่ดี แต่มนุษย์นั้นเป็นสัตว์ที่อยู่ในสังคม การที่จะแสดงความเป็นตัวของตัวเองให้เห็นนั้น จะเกิดขึ้นเมื่อกระทำอะไรร่วมกัน หรือทำให้ผู้อื่นรับรู้หรือเห็นเพื่อช่วยแสดงความเป็นตัวของตัวเองออกมา หากมองอีกมุมหนึ่งนั้น การลอกเลียนแบบอาจหมายถึงความชื่นชม ยกย่อง ให้เกียรติ หรือประจบสอพลอ บางครั้งก็เกิดขึ้นเพื่อเรียกร้องความสนใจ ดังคำกล่าวของไทยที่ว่า “เข้าเมืองตาหลิ่ว ต้องหลิ่วตาตาม” ซึ่งมนุษย์มักจะรู้สึกดี เมื่อการกระทำนั้นๆ มักจะต้องไม่ทำให้ผู้ซึ่งถูกเลียนแบบรู้สึกด้อยกว่า เช่น เด็กเลียนแบบผู้ใหญ่ หรือสัตว์ที่สามารถเลี่ยนแบบพฤติกรรมของมนุษย์

” Imitation is the sincerest of flattery. “Charles Caleb Colton, Lacon, volume I, no. 183(1780 – 1832)

 ทั้งนี้ทั้งนั้นการเลียนแบบก็อาจจะเป็นเป็นการสะท้อนเพื่อที่จะย้อนให้ได้คิดก็เป็นได้

ข้อมูลในเรื่องการลอกเลียนแบบ(imitate) ก็นึกถึงการลอกเลียนแบบของเด็กทารกซึ่งดูจะเป็นที่ถูกใจของมนุษย์ “ผู้ใหญ่” เป็นอย่างมากจึงอยากเอาพฤติกรรมานี้มาใช้ในงาน โดยจัดให้มีการฉายภาพเด็กทารกที่อยู่ในขนาดที่ขยายใหญ่  เมื่อผู้ชมเข้าไปอยู่ตรงจุดที่กำหนดไว้ ทารกจะมีการมองตาม และเมื่อมีการทำท่าทางเช่นยกมือ ขึ้นชูแขน หรือปรบมือ เด็กที่อยู่ในภาพก็จะทำตามด้วยความสนุกสนาน อาจมีการวางของเล่นที่มีอยู่เหมือนในภาพ เมื่อผู้เข้าชมเริ่มมีปฏิสัมพันธ์กับของเล่นนั้นๆ เด็กก็จะทำตามเป็นต้น แต่ทั้งนี้ก็จะเกิดปัญหาว่า หากผู้เข้าชมกระทำอะไรบางอย่างพร้อมกันภาพี่เห็นจะออกมาไม่เนียน อาจทำให้อารมณ์ของผู้เข้าชมสะดุด ไม่ต่อเนื่อง นอกจากนี้ยังยากที่จะให้ทารกทำตามที่เราต้องการ ทั้งการใช้เซ็นเซอร์จับการเคลื่อนไหวของผู้เข้าชม

จากแนวคิดแรกก็พัฒนาแนวคิดนี้ต่อว่าจากเด็กทารก ก็ให้เป็น เด็กเรื่องคนๆ หนึ่ง คือเมื่อผู้เข้าชมงานเดินเข้าไปในห้องซึ่งฉายภาพคนๆ หนึ่ง(เด็กหรือผู้ใหญ่ก็ได้)ซึ่งอาจจะทำอะไรอยู่ก็ได้ เมื่อผู้เข้าชมเดินเข้ามาในห้อง คนที่อยู่ในภาพก็จะเคลื่อนไหวตาม ไม่ว่าจะเดิน นั่ง หรือกระโด โดยจะจับความเคลื่อนไหวของผู้เข้าชมที่มีการเคลื่อนไหวมากที่สุดนั้นเอง ซึ่งจะสร้างความแปลกใจให้ผู้เข้าชมได้มากทีเดียว หรือเป็นการนำภาพมาเล่นโดยเมื่อผู้เข้าชมเข้ายืนในจุดที่กำหนด ก็จะมีไฟฉายลงมีที่จุดนั้น ทำให้เกิดเงาขึ้น โดยจะมีการบันถึงภาพนั้นๆ จากนั้นก็นำภาพมาแสดงโดยการ Repetition ที่ซ้อนกันในจำนวนมาก ในสัดสวนที่เท่าจริง

แนวคิดต่อมาคือการสะท้อน(Echo) ใช้ทั้งเสียง และรูป เมื่อผู้เข้าชมเข้ามาในห้องที่มีการจัดวางกระจกในตำแหน่งและทิศทางการวางต่างๆ กระจายไปในห้อง โดยจะมีกระจกแนวตั้งที่วางอยู่กลางห้อง โดยมีไมโครโฟนวางอยู่ข้างหน้า เมื่อผู้เข้าชมเดินไปที่ไมโครโฟนแล้วพูดอะไรออกไปตรงไมโครโฟน จากกระจกฝาก็จะมีภาพและเสียงเกิดขึ้นตามจุดต่างๆของที่ตั้งกระจก ทั้งเสียงและภาพที่เกิดขึ้นไม่มีความสำคัญในแต่ละตำแหน่ง เปรียบเหมือน การสะท้อนการกระทำของเราที่ส่งผลกระทบไปในสถานที่ต่างๆ ไม่ว่าจะไป รูป หรือเสียง ในแต่ละที่ก็มีผลกระทบที่แตกต่างกันไปนั้นเอง

เมื่อคุยสรุปแนวคิดรวบยอดกับอาจารย์ที่ปรึกษาก็ได้แนวคิดที่ว่าพฤติกรรมการลอกเลียนแบบนั้นเปรียบเสมือนการควบคุมพฤติกรรมของผู้อื่น ทั้งนี้การที่จะมีคนมาเลียนแบบพฤติกรรมหรือทำตามได้นั้น ผู้ที่ถูกตามจะต้องได้รับการยอมรับ เชื่อถือ หรือยกย่องด้วย จึงนึกถึงการแสดงคอนเสิร์ต หรือใช้การเวทีในการปราศรัย ซึ่งการแสดงคอนเสิร์ตหรือการปราศรัยนั้น ศิลปินหรือผู้พูดจะเกิดการประสาน(connect) อารมณ์เข้ากับคนดู คนฟัง ซึ่งสื่อถึงกันได้หรือมีอารมณ์ร่วมอย่างสูงสุด ไม่ว่าจะเป็นการโต้ตอบของคนดูเช่น การกรีดร้อง ส่งเสียงเชียร์ ร้องไห้ โกรธ ดีใจ รวมไปถึงการทำตาม ร้องตาม หรือพูดตาม ซึ่งทั้งหมดเหล่านี้เป็นประสบการณ์ที่น้อยคนนักจะได้สัมผัสความรูสึกของผู้ถูกตาม ทำให้รู้สึกว่าตัวเองเป็นบุคคลสำคัญ เป็นผู้มีอิทธิผลต่อคนหมู่มาก ได้รับอำนาจในการควบคุมคนดู โดยการที่จะนำเอาแนวคิดนี้มาพัฒนาเป็น interactive art โดยการติดตั้งห้องๆ หนึ่งให้กลายเป็นเหมือนอยู่บนเวทีการแสดง โดยบนกำแพงด้านหนึ่งมีการฉายภาพของคนดูในงานคอนเสิร์ต โดยจัดให้มีไมโครโฟนตั้งอยู่ เมื่อผู้เข้าชมเดินเข้าไปบริเวณไมโครโฟนก็จะมีไฟส่องมีที่จุดๆ นั้น ทำให้ภาพที่เห็นเป็นคนดูหันหน้ามามอง ทำให้ผู้เข้าชมเริ่มสนใจและเข้าใจการกระทำนี้มากขึ้น จากนั้นเมื่อผู้เข้าชมพูด หรือส่งเสียงลงไปในไมโครโฟน ผู้ชมก็จะกรี๊ดร้อง ดีใจ จากนั้นหากมีการยกแขนขึ้น ไปทางซ้ายขวา ผู้เข้าชมก็จะทำตาม เช่นการโยกไปตามที่ทางนั้น หรือตกมือเหนือหัวเป็นต้น โดยความตั้งใจคือจะให้ภาพคนดูในคอนเสิร์ตนั้นเปลี่ยนสถานที่ไป เมื่อมีการหยุดการเล่น หรือเปลี่ยนผู้เข้าชม ทำให้ผู้เข้าชมได้รับประสบการที่แตกต่างกันไป อุปสรรคที่สำคัญสำหรับงานนี้คือการหาภาพฝูงคนดูที่ตรงกับความต้องการ ทั้งนี้เพราะภาพของคอนเสิร์ตส่วนใหญ่เป็นภาพจากคนดูฉายเข้ามาที่ผู้แสดง หรือเป็นการถ่ายโดยมีการแพนหรือขยับกล้องไปตามคนดู คือไม่หยุดนิ่ง นอกจากนี้ในคอนเสิร์ทเดียวกันอาจจะได้รับปฏิกิริยาการตอบสนองของคนดูไม่เหมือนกันอีกด้วย อีกทั้งเป็นภาพที่มีช่วยเวลาน้อยขาดตอนอีกด้วย จึงเป็นการยากที่จะหาภาพจากคอนเสิร์ทที่ถูกใจได้ ทั้งนี้ด้วยความที่เป็นการฉายภาพโดยต้องการให้มีสัดส่วนเหมือนจริง ทำให้ต้องการใช้ไฟล์จากDVDซึ่งมีความคมชัดและขนาดที่มากกว่า ภาพที่ต้องการอาจจะหาได้ง่ายกว่าใน www.youtube.com แต่เนื่องจากความคมชัดและรายละเอียดทำให้ต้องตัดทิ้งไป แนวทางการแก้ปัญหาอีกทางหนึ่งคือการถ่ายทำเอง เพราะสามารถควบคุมได้ง่ายถึง และตรงตามที่ต้องการ แต่ก็จะขาดอารมณ์หรือความรูสึกของความเป็นคอนเสิร์ตไป ถึงจำมีการนำภาพมาซ้อน แต่ผู้เข้าชมจะไม่ได้รับอารมณ์ความรู้สึกเท่าที่ควร

ทำยังไงดี หาไม่ได้ซักที